KARDEŞ KISKANÇLIĞI

Psikolojik Danışmanı Emine Kararmış

Bir bebek dünyaya getirmişsinizdir ve bununla birlikte büyük çocuğunuzda hiç alışkın olmadığınız ya da çok eskiden yaptığı davranışları görmeye başlamış olabilirsiniz. Bebeği seveyim derken adeta öldüresiye kucakladığına tanık olabilirsiniz. Tüm bunlar bize kardeş kıskançlığını düşündürür.

Kıskançlık, sevilen birinin paylaşılamamasıyla ortaya çıkar. Kişi beklediği ilgi, sevgi, vb.ni bulamayınca kızgınlık hisseder ya da gücenir. Aslında kıskançlık dünyanın her yerinde karşılaşılan doğal bir duygudur. Ailenin tek evladı olan bir çocuk gözüyle düşündüğümüzde bunu daha net anlayabiliriz. Kardeşi dünyaya gelmeden önce çocuk anne babasının hatta tüm akrabaların ilgisine sahipken, ailesinin maddi imkanları sadece onun için harcanırken bir bebek geliyor ve her şeyi onunla paylaşmak zorunda kalıyor. Bu durum paylaşması gerektiğini bilen bir yetişkin için dahi kızgınlık uyandırabilecek bir durumken çocuklar için daha kolay oluşabilen bir duygu olabiliyor. Ancak çocuklukta oluşan bu duygu, ilerleyen dönemleri etkileyebilecek problemlere yol açabileceğinden ciddiye alınmalıdır.

Peki neden kardeş kıskançlığı oluşur?

Kıskançlığın temelinde paylaşamama vardır, demiştik. Bu nedenle çocuk anne babasını paylaşmak istemez çünkü hep kardeşiyle ilgileneceklerini ve yalnız kalacağını zanneder.

Anne hamileyken, hassas durumu sebebiyle, çocuğuyla eskisi gibi ilgilenemeyebilir(oyun oynamak, kaldırıp kucaklamak, vb.). Çocuk sevilmediğini düşünmeye başlar.

Ailenin çocuğa karşı davranışları değişmeye başlayıp kıskançlık da hoş görülmeyince kızgınlık ve üzüntü artar. Çocuk anne babasının bu davranışlarının nedeni olarak kardeşini görebilir.

Bebeğin ihtiyaçlarını annesi karşılar. İster istemez anne bebekle daha fazla vakit geçirir. Ancak çocuk bu durumu anlamakta güçlük çekebilir.

Bebek doğduğunda ziyaretçilerin gelmesi ve hediye getirmeleri kıskançlığı pekiştirebilir.

Ailenin erkek ya da kız çocuk istemesi ve yeni doğanın ailenin istediği cinsiyetten olmasıyla bunu dışa vurmaları çocukta üzüntü, kıskançlık duygularını oluşturur.

Çocukları birbiriyle yarışır hale getirmek ya da birbirleriyle kıyaslamak da böyle sonuçlar doğurur. Sen niye ablan gibi çalışmıyorsun? , Bak ağabeyin senin gibi yaramazlık yapmıyor, ben onu daha çok seviyorum. vb.

Neler yapılabilir?

-Çocuk daha bebek doğmadan önce bir kardeşi olacağına ve bebek eve geldiğinde oluşacak değişikliklere alıştırılmalıdır. Konuyla ilgili bilgilendirilmelidir.
-Anne baba hamilelik süresince çocuğu ihmal etmemelidir.
-Yaşanan bir durum çocuğa anlayabileceği dilden anlatılmalı, çocuğa yalan söylenmemelidir.
-Çocuk kardeşine hissettiği olumsuz duygulardan ötürü suçlanmamalı, azarlanmamalıdır.
-Bebek evdekilerce kıskançlığa yol açacak şekilde sevilmemeli, herkesin ilgisi tamamen bebeğe yönelmemelidir.
-Bebeğin bakımına çocuk da dahil edilirse hem çocuk birlikte iş yapmanın zevkini yaşar hem de bebeği sahiplenebilir.
-Çocukla ilgili yapılan etkinliklerin aksatılmamasına özen gösterilmelidir. Örneğin çocuk her pazar günü parka götürülüyorsa buna devam edilmelidir.
-Çocuğa hala sevildiğini hissettiren davranışlarla yaklaşmak gerekir.
-Çocuklar zaman zaman kardeşlerini severken kıskançlıklarını belli edecek şekilde bebekle uğraşırlar. Böyle bir durumda çocuğa kızmadan nasıl sevileceği hakkında sözler söylenmek faydalı olabilir.
-Çocuklar bazen yeni bir kardeş istediklerini dile getirip bebek doğduğunda onu kıskanabilirler. Çocuğu hani sen kardeş istiyordun diye suçlamamak doğru bir tavır olacaktır.