SORUMLULUK DUYGUSU NASIL KAZANDIRILIR?

Psikolojik Danışmanı Emine Kararmış

Çocuğunuzun ileride sorumluluk sahibi bir birey olmasını istiyorsanız daha bebeklik dönemlerinden davranışlarına yön vermeniz gerekir. Örneğin çocuklar tam olarak yürümeden önce adım atmaya başladıklarında, ara ara ellerini bırakır, onları cesaretlendirmeye çalışırız. İşte daha o zamanlardan belki de bilinçsizce yaptığımız bu davranış dahi, çocuğa ileriki dönemlerde sorumluluk duygusunu kazandırmanın başlangıç basamaklarındandır. Aslında düzgün olmayacağını bildiğimiz halde üstüne başına saçarak yemek yemesine, saçlarını toplamasına, ayakkabılarını giymesine, hamur açarken hamurunun şeklini kendisinin vermesine ve birçoğuna izin vermek ileriye temel oluşturan örneklerdir.

    Çocuklarımız küçükken onlara hizmet etmek, onlarla daha fazla ilgileniyormuş hissini oluşturabilir. Onların yapamayacağını bildiğimiz şeyleri onların yerine yaparak iyilik yapmışız gibi ya da çok ilgili ana-babalarmışız gibi düşünebiliriz. Ancak unutmamalıyız ki fazla koruyucu olmak da çocuklarımızın devamlı olarak anne babaya bağlı olmasına yani sorumluluk sahibi olamamalarına yol açar.

Çocuklara sorumluluk duygusu kazandırmada dikkat edilecek birtakım noktalar vardır.

1)Çocuğunuzu görev ve sorumluluklarıyla baş başa bırakın
Örneğin odasını toplaması gereken bir çocuğun odasını onun yerine siz toplamayın. Bırakın kendisi yapsın. Aradığını bulamadığında ya da bir arkadaşını davet ettiğinde dağınık bırakmaması gerektiğini öğrenecek ve toplama girişiminde bulunacaktır.

2)Yardım istediği zaman yardım edinÖrneğin çocuğunuzun ödevini yaparken zorlandığını görüyorsanız, gidip nasıl yapması gerektiğini söylemeyin. Bırakın sizden yardım istesin. Yardım isteyip istemediğini de sorabilirsiniz. Böylece zorlandığında soru sormasını öğrenmiş olacaktır.

3)Desteğe ve yardıma açık olduğunuzu ifade edinÖrneğin dışarı çıkacaksınız ve çocuğunuzdan giyinmesini istediniz. Giyinirken biraz zorlanıyorsa onu yalnız bırakın. Siz de hazırlanın ve yardıma ihtiyacı olursa seslenmesini, yardıma gelebileceğimizi söyleyin.

4)Yaşına uygun sorumluluklar verinÖrneğin oyuncaklarını sepete doldurması, sofraya tabak taşıması, fırından ekmek getirmesi, evdeki kuşun ya da balığın bakımının(yem atmak) verilmesi küçük çocuklar için uygun sorumluluklar olabilir.

5)Seçim yapmalarına fırsat tanıyın
Örneğin gezmeye giderken ne giyeceğini kendisinin seçmesine, dışarıda otururken neyi içeceğine karar vermesine fırsat tanıyın.

     Unutulmamalıdır ki başarı bizim gözümüze ne kadar küçük görünürse görünsün çocuğunuzun çabasını takdir ederseniz onu ödüllendirmiş olursunuz. Yaptığı davranışın çevresi tarafından takdirle karşılandığını gören çocuk da aynı davranışı tekrarlamaya çalışacaktır. Çocuk eğitimi konusunda detaylı ve güvenilir kaynak arayanların, benim de bir zamanlar öğrencisi olduğum, hocam Haluk Yavuzer’ in ‘Çocuk Eğitimi El Kitabı’ nı incelemeleri faydalı olabilir.

                                                           ÇAY-REM Psikolojik Danışmanı