Çocuk; gelişim özellikleri, duygu, düşünce ve davranışları ile yetişkinden farklı, kendine özgü bir varlıktır. Çocuğun yönlendirilme ve yapılandırılmaları yaşına ve bireysel özelliklerine uygun biçimde ve zamanında verilmelidir. Bunun için en uygun zaman 0 - 6 yaş arasındaki okul öncesi dönemdir. Bebeğin kelime dağarcığı, ilk sözcüğü duyduğu anda dolmaya başlar. Bebekle yapılan düzenli konuşma ve şarkı tekrarlarıyla bebek, sözcükleri anlamaya başlar. Çocuk dinledikçe, anladıkça ve konuştukça kelime dağarcığı da gelişir. Çocuklar oynar, zıplar, koşar, duramaz yerinde. Onun için kitaplar hareketli olayları içermelidir. Okul öncesi çocuk kitaplarının en önemli özelliği, görsel oluşudur. Bir başka deyişle, resimlerden oluşan kitaplardır. Çocuk, 6. aydan itibaren bu resimli kitaplarla tanıştırılmalıdır.
0-3 YAŞ: 6. aydan 2-3 yaşına kadar çocuğa sağlam karton, bez veya plastikten kitaplar alınmalıdır. Bunlar genellikle öğretici kitaplardır. Ve sadece resimlerden oluşmaktadırlar. Çocuğa çevresini tanıması için yardımcı olurlar. Çocuğun yaşamında yer alan aile, arkadaş, oyun, giysi, beslenme, temizlik vb. gibi ana kavramlar çocuğa resimlerle öğretilir. Çocuğun bu dönemde dili hızlı geliştiğinden karton veya plastik kitaplardan sonra basit öykülere yer verine bilinir. ( Bu dönemde çocuklarının okuma ve kitapla ilgilenme gereksinmelerinin karşılanmasında, ana-baba rehberliği gerekmektedir.) Bu öyküleri dinlemek, anne ya da babasıyla birlikte, birbirlerine dokunarak sevgi akışı içinde, kitaptaki resimlere bakmak çocuğun hoşuna gider. Çocuk severse bir ( ya da birkaç) kez daha dinlemeyi ister. Tekrar tekrar dinlemekten sıkılmaz. Kendisine okunan öyküyü kitaptaki resimlerden izler. Özenle hazırlanmış resimli çocuk kitapları, çocuğun çevresini tanımasını sağlar. Anne kucağına oturup renkli, büyük resimli, kolayca yırtılmayan bir kitabın sayfalarına bakmak, 0-3 yaş dönemindeki çocuklar için bir gereksinmedir.
3-6 YAŞ:
3-4 yaş çocuğu sürekli konuşur ve sorar. Bu yaşlardaki çocuklar için uygun olan resimli ve kısa metinli kitaplardır. Öykü de olabilir, masal da ama konu basit olmalıdır. Doğa ve hayvan öykülerine ilgi duyarlar. 4 yaşından sonra, eğlenceli, serüvenleri içeren kitapları da severler. Şiirlerden, tekerlemelerden hoşlanırlar. Tekerlemeler onların dil gelişimine, hayal gücüne ve ritim duygusuna katkı sağlar. Eğlenceli sözcük tekrarları ile dolu olan tekerlemeler çocuklara birçok kez ve art arda söylenmelidir ki bir dizeyi duydukları zaman hemen arkasından ne geleceğini kestirebilecek ve sözcüklere değilse bile seslere katılabilecek duruma gelsinler. Çocuğunuza tekerlemeleri, eğlenceli olduğu için, gülünç sesler çıkararak söyleyin, dizelerin sonundaki uyaklı sözcüklerle tekerlemenin ritmini vurgulamak için beden hareketlerinden yararlanın, ritmi tempo tutarcasına vurgulamanız çocuğunuzun sayı gelişimine zemin hazırlar. Kitaplardaki kişiler, kahramanlar ise şunlar olabilir: İnsan, çocuk ya da yetişkin, hayvan, gerçek durumuyla ya da kişilik verilmiş olarak gibiTekrar dinlediği masalda, öyküde bir değişiklik yapılırsa, bunu hemen anlar, itiraz eder, düzeltir. Ama gittikçe bu değişiklikleri itirazsız, hoşgörüyle karşılamaya başlar. İşittiği yeni sözcükleri hemen sözcük dağarcığına katar. Kendisine okunan kitaplar da dilinin gelişimine katkıda bulunur. Bu dönemde kitapla tanışan, kendisine kitap okunan, yetişkinle birlikte ya da yalnız kitabın resimlerine bakan, sorduğu soruların yanıtını alan, bu yanıtlarla yeni sorular üreten çocuk, okumaya karşı istekli, ilgili olur, kitap sevgisi kazanır. Kendisine kitap okunan çocuk dinlemeyi, soru sormayı ve düzgün konuşmayı öğrenir. Ama bu etkinlikler zorlamayla, dış denetimle değil, çocuk istediği için yapılmalıdır. Çünkü bu etkinlikler, çocuk keyif alıyorsa amacına ulaşır.
Küçük Çocukları Kitapla Tanıştırma Yöntemleri
0-6 Yaş Çocuklar İçin Hangi Kitaplar Uygundur
3-4 YAŞ:
Bu yaş grubundaki çocuk oyunla ve eğlenerek öğrenir. Eğlenerek öğrenmenin yanı sıra çocuk beş duyusunu kullanarak öğrenir. Çocuğun bu biçimde öğrenmesine yönelik kitaplar ise şunlardır. Oynuyorum - Öğreniyorum 1 - 2 - 3 ; Bul - Çıkart - Öğren Dizisi; Kesme - Yapıştırma - Boyama Dizisi ; Çantalı Öyküler Dizisi... Minik Adımlar Dizisi ; Büyük Boyamalar ; Sarı Yumak Dizisi ; Mumu Dizisi ; Bu tür kitaplarla çocuk, boyama kesme, katlama, yapıştırma becerilerini geliştirebilir. Bu becerilerin yanı sıra renk, şekil başta olmak üzere çeşitli kavramları da öğrenir. Bu biçimdeki kitapları kullanırken anne- baba çocuğa yardımcı ve sabırlı olmalıdır.
4 - 5 YAŞ: Bu yaş grubu çocuğa anne - baba, çocuğu ilkokula ve hayata hazırlayıcı biçimdeki alıştırma kitaplarını okumaya, uygulatmaya başlamalıdır. Bu kitaplarla çocukta dikkatini belli bir konu üzerinde toplayabilme, başladığı işi bitirebilme ve problem çözebilme özellikleri gelişir. Böylece çocuk sorumluluk duygusu gelişmiş bir yetişkin olabilecektir. Çocuklarımızın bu yöndeki gelişimlerini destekleyen alıştırma kitaplarımız şunlardır. Kavramlarla Tanışalım ; Çiziyorum Yazmaya Hazırlanıyorum ; Çizgilerle Tanışalım ; Renkler ve Şekiller ; Sayılar ; Eğitsel Öyküler v.s.
5 - 6 YAŞ:
Fen ve Doğa bu yaş grubu çocukların merak ettikleri konulardandır. Fen Öğreniyorum ve Çevremiz Dizisi, çocukların bu konudaki meraklarını gidermeyi amaçlayan kitaplardandır. Bu biçimdeki kitapların düzenli kullanılmasıyla, çocuk öğrenmeyi ve araştırmayı seven bir yetişkin olabilecektir. Bütün bunların yanı sıra düzenli kitap okuma alışkanlığı kazanan çocuklara uzun veya dizi kitaplar okunabilir. Özellikle 5 - 6 yaşlarındaki çocuklar uzun ve dizi kitapları severler. Bu yaşlardaki çocuklara bir kitabı birkaç günde okumak, yararlı olacaktır. Bak-Öğren Dizisi ; Ünite Dergileri ; Birlikte Düşünelim Konuşalım bu amaca yönelik kitaplardır. Bu kitaplarla çocuk, günlük yaşamda kullanılan kavramları algılayabilecek toplumla veya doğayla ilgili bir olayı izleyebilecektir. Böylece düşünme yeteneği gelişecektir.
Bu Dönemde Çocuğa Kitap Nasıl Okunmalıdır
Çocuğu dizinizin üstüne, kucağınıza oturtabilirsiniz veya yanınıza oturmasını sağlayabilirsiniz. Böylelikle kitaba dokunabilsin ya da isterse kitabı tutabilsin. Resimlerde görülen tanıdık nesnelerle ilgili konuşun. Örneğin; “Bak, senin de aynı bunun gibi bir oyuncak ayın var, değil mi ?“ gibi. Söylediğiniz her sözden sonra bir süre durun ki sizi yanıtlamayı öğrensin. Bu şekilde çocuğunuz karşılıklı konuşma sürecinin özelliklerini öğrenecektir. Çocuğa okunacak kitabı anne - baba önceden incelemelidir. Çocuğun da kitaba serbestçe bakmasına izin verilmelidir. Ardından kitaptaki metin okunmalıdır. Unutulmamalıdır ki 3 - 4 yaşındaki çocuklar dinlemek kadar dinlenmeyi de isterler. Bu nedenle çocuğun bu özelliği göz önüne alınarak, kitabı anlatmasına izin verilmelidir. Çocuğun kitabı anlatırken yaptığı atlama ve uydurmalar karşısında kaygılanılmamalıdır. Böylece çocuğun kendi duygu ve düşüncelerini ifade etme becerisi gelişecektir.
Kitap okunurken, özellikle 3 - 4 yaşındaki çocuklar çok soru sorarlar. Bazen de bir öyküyü defalarca dinlemek isteyebilirler. Çocuk bunu hem öğrenme merakı hem de ilgi çekme gereksinimi ile yapar. Çocuğun bu gereksinimleri göz önüne alınarak, gerekli yanıtlamalar ve tekrarlar sabırla yapılmalıdır. Çocuğa her gün en az 20 - 30 dakika kitap okuma zamanı ve ortamı yaratılmalıdır. Düzensiz ve değişken ilgi yerine, düzenli ve nitelikli beraberlik ortamı sağlanmalıdır.
Böylece çocuk, ne istediğini bilen bir yetişkin olarak gelişecektir. Yeni bir kitap okunurken karşılaşılan yeni sözcüklerin anlamı açıklanmalıdır. Bu açıklamalar yapılırken daha önce okunan kitaplardaki bilgilerden yararlanılabilir. Böylece çocuk kavramları birleştirmeyi ve kavramlar arasında ilişki kurmayı öğrenecektir. Bütün bunların yanı sıra kitap sevgi ortamında okunmalıdır. Temelinde sevgi olan eğitim yararlıdır. Kitap ve okuma eğitiminin düzenli olması kadar, rahat ve huzurlu sevgi ortamında verilmesi gerekir. Bu şekilde çocuk, okuma eylemini sevecek ve yetişkin olduğunda da okumayı sevdirecektir.
Düşünen, duyarlı, demokratik, kültürünü bilen (içselleştirmiş) insanlar yetiştirmede, çocuk kitaplarının çok önemli olduğu inkar edilemez bir gerçektir. Biliyoruz ki çocukluk yıllarındaki öğrenmelerin kalıcı özelliği vardır. Bu şekilde düşünüldüğünde de yazılı kültürle, dost bireyler yetiştirmede, çocuk kitaplarına ve biz yayıncılara önemli sorumluluklar düşmektedir.
Biz YA-PA ailesi olarak çocuğunuzun en iyi şekilde yetişmesi ve gelişmesi için çalışıyoruz. Eğer sizde çocuğunuzun en iyi şekilde yetişmesini ve gelişmesini istiyorsanız ya da uzmanlarımızdan destek almak istiyorsanız lütfen bizi arayın. Size bir telefon kadar yakınız.
0-3 YAŞ: Bu yaş grubu çocuklara kolay algılanan, açık seçik yazılmış ve parlak renkli resimleri olan kitapları seçin. Bebeğinizin gelişimi ilerledikçe daha ayrıntılı olan kitaplara geçip, resimlerdeki ayrıntıları gösterin, ya da göstermesi için bebeğinizi yönlendirin. Sesli kitaplar da bu dönem için ilgi çekicidir. Bebeğiniz dokunma duyusuna yönelik olarak hazırlanmış, kabartmalı, tüylü, kumaş gibi değişik dokulu yüzeyleri olan kitaplarda da hoşlanacaktır. ABC Kitaplar Dizisi ; İlk Sözlüğüm ; Yumuşak Başlı Kitaplar ; Resimli Sözlüğüm ; Bu Dizisi; İlk Kitaplarım gibi kitaplarımız, çocuğunuzun bu dönemdeki ilgilerini göz önüne alarak hazırlanmıştır.
Kitaplardaki resimleri izleyerek anlamlaştırarak kendisi bir öykü oluşturabilir ayrıca kendisine birkaç kez okunmuş olan bir öyküyü, masalı belleyerek, kitabın sayfalarını çevire çevire, okuyormuş gibi seslendirip, çevresindekileri şaşırtmak hoşuna gider. Evde kitap ve gazete okuyan birileri varsa, çocukların örnek alabilecekleri modeller de oluşuyor demektir. Çocukların çevresinde, ulaşabileceği her yerde, oyuncaklarının yanında hep, kitap olmalı, onun yanında kitap önemsenmeli, ona kitabın değerli bir araç olduğu duyumsatılmalıdır (fark ettirilmeli, vurgulanmalı). Bu dönem çocuklarına bir çok masal okunur, bir çokları da uydurulur. Masal tekerlemeleri, ağlamasını durduran tek ilaç olabilir. Bütün bunları uygulayabilmek için sabır ve emek gerekir. Bütün okuma etkinliklerinde, gözettiğimiz en temel ilke, bıktırıcı olmamak ve kitap okuma etkinliğini eğlenceli bir birlikteliğe dönüştürmek olmalıdır. |
Haberler
Güncel Seminerler
